Een huis als loggia

In Barcelona heeft Arquitectura-G een gezinswoning gebouwd waarvan de voor- en achterkant nauwelijks meer van elkaar konden verschillen. Hoewel het volledig is afgesloten van de straat, lijkt het te bestaan uit een loggia met meerdere verdiepingen die uitkijkt op de binnenplaats van de tuin.

Hun doel was het creëren van „een bewoonbare loggia rond een patiotuin“, aldus de architecten van Arquitectura-G uit Barcelona. Hun Casa Costa lijkt uit niets meer te bestaan dan een straatgevel met daarachter balkons. De Catalaanse architecten omschrijven hun intentie bij het bouwen van het huis als „binnenruimtes die buitenruimtes willen zijn“.

De kale betonnen vloeren, plafonds en pilaren, de wenteltrap van geprefabriceerde betonnen elementen – binnen dragen ze bij aan de indruk dat je je in een buitenruimte bevindt. De grote luifels van zeildoek, die aan de patiokant voor de open vloeren zijn getrokken, lijken de enige bescherming tegen het weer. Dat is natuurlijk niet waar. Maar de verdiepingshoge raamelementen van ongelakt aluminium kunnen helemaal opzij worden geschoven. Met het langere raam van de L-vormige plattegrond betekent dit dat er vier raamelementen op elkaar worden geschoven.

De plattegrond is op geen enkel punt dieper dan één kamer, zodat wanneer de raammuren op de twee verdiepingen opzij worden geschoven, bijna het hele huis een loggia wordt. Alleen twee badkamers, de vestibule en een kamer in de hoek van de twee vleugels zijn nog aparte kamers. Een van de badkamers en de kamer worden elk verlicht door een raam in de straatgevel. Een ander raam verlicht de laagste kamer op de bovenverdieping vanaf een tweede zijde.

De gevel zelf is een compleet contrast met de loggia-achtige tuinzijde van Casa Costa. Enerzijds omdat de architecten hier een soort archetypische huisgevel hebben ontworpen. De geperforeerde gevel vormt een deuropening op de begane grond en twee hoge rechthoekige raamopeningen op de bovenverdieping. Ten tweede omdat het bijna afschrikwekkend is. De luiken voor de ramen zijn onversierde metalen platen op scharnieren. Net als de voordeur liggen ze plat in het muuroppervlak als ze gesloten zijn. Het bovenlicht boven de voordeur kan ook worden afgedekt met een klep. En last but not least zorgt de uniforme gebroken witte kleur van het pleisterwerk, de luiken en de deur voor een uiterst samenhangend en monochroom uiterlijk.

Typologisch volgt Casa Costa de traditie van de patiowoning, die wijdverspreid is in Spanje. De architecten hebben de binnenplaats echter geïnterpreteerd als een tuin met bomen en struiken. Daarom vormt het niet het communicatieve centrum van het huis, maar schermt het eerder de achterkant van het huis af met zijn loggia-karakter. Tegelijkertijd zorgt de begroeiing voor schaduw en voorkomt het dat de hitte zich ophoopt in de binnenplaats. Het feit dat de patio niet in het midden van het gebouw ligt, past in dit concept. Het is verplaatst naar een van de achterste hoeken van het pand en wordt aan twee kanten omlijst door de twee vleugels van het huis.

Naast de tuin binnenplaats, heeft Casa Costa nog een open ruimte. Bijna het hele dak is ontworpen als terras. De wenteltrap, die ook de onderste verdiepingen verbindt, eindigt in een klein paviljoen. In tegenstelling tot de binnenplaats in de tuin wilden de architecten hier een leefruimte in de open lucht creëren. Daarom planden ze een openluchtkeuken met wateraansluiting direct achter de straatgevel, die het dakterras volledig afschermt.

Terwijl de architecten in staat zijn om de achterste loggia tegen de zon te beschermen door het groen van de binnenplaats van de tuin, mist de straatgevel deze bescherming. Daarom heeft Arquitectura-G ook de Zuid-Europese praktijk gevolgd en deze kant van het huis zo veel mogelijk afgesloten, zoals te zien is. De witte buitenkleur voorkomt ook overmatige opwarming door zonnestralen. Deze maatregelen maken kunstmatige airconditioning overbodig.

In principe passen de architecten de eeuwenoude bouwmethoden aan die zich hebben ontwikkeld vanuit de klimatologische omstandigheden van het Iberisch schiereiland. Dankzij moderne bouwtechnieken zijn ze echter in staat om het idee van een huis dat open is naar de binnenplaats veel verder te brengen dan mogelijk was met premoderne bouwmethoden.

Een villa van José Francisco García-Sánchez in Andalusië reageert op een vergelijkbare radicale maar compleet andere manier op de felle Spaanse zon.