Duurzame landschapstypologieën

In een haalbaarheidsstudie voor Kannawurf in het district Sömmerda heeft de IBA Thüringen een nieuw model voor landschap en landbouw opgesteld waarin landschap en ontwerp de regels moeten bepalen. Waarom landschapsarchitectuur meer nodig heeft dan de belangrijkste discipline van de architectuur die het belang van het landschap erkent.

„Kannawurf, 1.500 hectare toekomst“ is de haalbaarheidsstudie van de IBA Thüringen, die een nieuw model voor landschap en landbouw creëerde op precies dit stuk land in het Kannawurf-district Sömmerda. Het doel was om de regio zowel ecologisch als economisch te versterken en voor te bereiden op de nabije en verre toekomst op een klimaatvriendelijke, coöperatieve en duurzame manier. Landschap en landbouw kunnen niet los van elkaar worden gezien, natuurlijke en economische gebieden gaan hand in hand en karakteriseren het culturele gebied en daarmee de hele ruimtelijke ontwikkeling om ons heen.

Het nieuw gecreëerde landschap met de omslachtige naam „klimaatlandschapstypologieën met interfarm gewasrotatiebeheer“ valt visueel op door zijn „keyline design“ – regelmatige cesuren die bijvoorbeeld hoogtelijnen doorsnijden als geulen of plantstroken om erosie te voorkomen – inhoudelijk is het gebaseerd op cross-farm veldbeheer, dat zich emancipeert van de acceptatieverwachtingen van de industrie door samenwerkingen aan te gaan. Landschap en ontwerp moeten in de toekomst de regels bepalen, niet de industrie, aldus een kerndoelstelling van het onderzoek.

Dat laatste klinkt beangstigend bekend: Walter Rossow pleitte in zijn werk „Die Landschaft muss das Gesetz werden“ (Het landschap moet de wet worden) uit 1991 al voor een proactieve stedelijke en regionale planning die verstandig omgaat met onze hulpbronnen. Een standaardwerk, maar 30 jaar later zijn we nog steeds niet veel verder als het gaat om de acceptatie van de eis; de politieke wil om de toekomst vorm te geven is nog te aarzelend.

Het is goed en terecht dat de grote architectuurdiscipline het belang van landschap heeft erkend en het complexe project veredelt via de IBA. Dit is echter niet genoeg om de synergie tussen landbouw en landschap in het centrum van ieders bewustzijn te brengen. Zelfs de beste benaderingen voor de toekomst verdwijnen dan in een la en blijven theorie. Onze discipline moet luider worden om gehoord te worden – hier zie ik in de eerste plaats een taak weggelegd voor onze beroepsorganisaties.