Duiken in digitale werelden: Cao Fei – Meta-mentory

Het Lenbachhaus nodigt bezoekers uit in digitale werelden met de tentoonstelling „Cao Fei – Meta-mentory“. De Kunstbau van het Lenbachhaus baadt in gedempt licht, overal flikkeren schermen en krijg je het gevoel alsof je in een speelhal bent. Net als in de digitale wereld verlies je jezelf snel in de tentoonstelling, wat ook komt door het filmmateriaal, dat meer dan acht uur duurt. Het is dus echt geen tentoonstelling waar je in één bezoek doorheen kunt. Net als in de digitale wereld kun je uitloggen om terug te keren naar de echte wereld en je bij een volgend bezoek weer onderdompelen in de visuele werelden van Cao Fei.

Cao Fei werd in 1978 geboren in Guangzhou als dochter van een kunstenaar en een kunstenares. Ze wordt beschouwd als een belangrijke vertegenwoordiger van post-digitale kunst, creëert spectaculaire visuele werelden en houdt zich bezig met de economische en sociale veranderingen van onze tijd, die voornamelijk worden aangedreven door technologische veranderingen. Ze groeide op in de Parelrivierdelta, een gebied in China dat een van de dichtstbevolkte en verstedelijkte gebieden ter wereld is. Snelle economische groei kenmerkt deze regio, die daardoor een aanzienlijke stedelijke ontwikkeling doormaakt. In haar jeugd werd ze beïnvloed door popcultuur, computerspelletjes, consumentenelektronica en de nieuwste technologieën. Cao Fei voltooide haar kunstopleiding aan de Guangzhou State Academy of Art in 2001. Sinds 2006 woont en werkt ze in Beijing.
In haar artistieke werk richt ze zich op de thema’s digitalisering en globalisering, maar ook op de veranderingen in stedelijke en voorstedelijke structuren. Haar vragen gaan over hoe wij mensen leven en hoe we reageren op ontwikkelingen en of we ons eraan aanpassen of ze actief in ons leven opnemen.
Cao Fei werkt met de media film en fotografie, maar ook multimedia-installaties zijn veelvuldig in haar oeuvre te vinden. De focus ligt op economische en sociale omwentelingen, zowel in haar persoonlijke leven als in de wereld die ze met ons deelt. De avatars die ze heeft gecreëerd, Oz en China Tracy, stellen de kunstenaar in staat om tijd door te brengen in virtuele werelden en ruimtes. Ze heeft een eigen visuele taal en karakteristieke artistieke ruimtes ontwikkeld om haar waarnemingen en toe-eigeningen van digitale realiteiten uit deze werelden te documenteren.

De tentoonstelling in de Kunstbau van het Lenbachhaus is onderverdeeld in vijf thematische gebieden, die dienen om bezoekers door het universum van onderzoek en denken van de kunstenaar te leiden. De projecten zijn met elkaar verbonden door terugkerende thema’s of figuren. Bezoekers lopen door een parcours dat wordt gekenmerkt door filminstallaties. Tegelijkertijd worden bezoekers ook onderdeel van de installaties, bijvoorbeeld door plaats te nemen op campingstoelen onder een paviljoen. Zittend kun je kijken naar de ervaringen die Cao Fei op film heeft vastgelegd tijdens de Covid-19 pandemie. De installatie is getiteld „A Holiday“ en toont een film die de kunstenaar in 2022 in de parken van Beijing opnam. Mensen moesten leven met veel beperkingen als gevolg van de wereldwijde pandemie, dus naar restaurants gaan, socializen en zelfs reizen was verboden. Ze gingen daarom naar parken om met anderen om te gaan of om te sporten. De plaatselijke recreatiegebieden boden zogenaamd de mogelijkheid om aan de avondklok en het contactverbod te ontsnappen, maar picknicks die mensen daar organiseerden werden al snel door toezichthouders afgebroken. Borden wezen ook op de coronavirusbeperkingen.
Vrijetijdsactiviteiten zijn een terugkerend thema in Cao Fei’s kunst, omdat ze een belangrijk deel uitmaken van het leven in China. Sociale interactie en gezamenlijke fysieke activiteit, vaak officieel georganiseerd, staan centraal. Ze dienen als afleiding van het gebrek aan mogelijkheden voor politieke participatie. Sport en lichaamsbeweging vormen ook een belangrijk tegenwicht voor de veelal zittende houding die we aannemen als we op stap zijn in de digitale wereld. Een badmintonbaan, met rackets en shuttles, biedt bezoekers de mogelijkheid om een spelletje te spelen.
Een van Cao Fei’s belangrijkste werken is het „RMB City“ complex. Met haar eerste avatar China Tracy betrad de kunstenares in 2006 de virtuele wereld „Second Life“ en creëerde ze de fictieve stad „RMB City“. In de virtuele wereld (metaverse) „Second Life“ interageren, spelen, handelen en communiceren mensen met elkaar met behulp van hun avatars. Bezoekers van de tentoonstelling krijgen de gelegenheid om verschillende videoprojecten van de kunstenaar te bekijken.

Met haar multimediaprojecten documenteert Cao Fei hoe we omgaan met de schoonheid maar ook de gevaren van een vertechnologiseerde, geglobaliseerde en hyperverbonden wereld. Ze vestigt onze aandacht op de fysieke en psychologische effecten die dit op ons heeft. Ze laat ons ook zien hoe digitale technologieën bijdragen aan snelle sociale veranderingen en hoe menselijke ervaringen daardoor veranderen, aldus de organisatoren van de tentoonstelling. De werken van de kunstenaar bewegen zich tussen melancholie en humor, tussen utopie en dystopie en tussen schoonheid en horror, zoals te zien is in het boekje bij de tentoonstelling.
Het Lenbachhaus is er zo in geslaagd een tentoonstelling te creëren die aanzet tot nadenken, blijven hangen en vragen stellen. Dit is precies wat de kunstenaar wil bereiken, aangezien ze zelf kritisch kijkt naar digitale onderwerpen en ons gedrag in deze digitale wereld. Het volgende citaat van haar staat in het boekje bij de tentoonstelling: „Ik houd me bezig met de digitale, virtuele wereld, maar ik geef ook om de echte gevoelens van mensen.“
De tentoonstelling in het Lenbachhaus loopt van 13 april tot 8 september 2024 en is samengesteld door Eva Huttenlauch.