„Deze kleur trok meteen onze aandacht“

Tijdens opgravingen in de Timna-vallei in Israël in 2021 ontdekten archeologen resten stof met een paarse kleurstof uit de oudheid.

Tijdens opgravingen in de Timna-vallei in 2021 ontdekten Israëlische onderzoekers oud textiel met een paarse kleurstof uit de tijd van de bijbelse heersers David en Salomo. „De kleur trok meteen onze aandacht,“ meldt professor Erez Ben-Yosef van de Universiteit van Tel Aviv. „We konden nauwelijks geloven dat we de echte paarse kleur uit de oudheid hadden gevonden.“

Een team doet al bijna tien jaar onderzoek in de kopermijnen van Timna – een van de oudste mijnbouwlocaties ter wereld – in de Negev-woestijn. Het huidige onderzoek stond onder leiding van Naama Sukenik, curator organische vondsten bij de Israel Antiquities Authority (IAA), samen met professor Erez Ben-Yosef van de Tel Aviv University en professor Zohar Amar, David Iluz en Alexander Varvak van de Bar Ilan University.

De paarsgekleurde stofresten zijn verbazingwekkend goed bewaard gebleven, wat kan worden toegeschreven aan het droge klimaat van de Israëlische woestijn. Professor Erez Ben-Yosef legt uit: „Het extreem droge klimaat in deze woestijnregio bewaart organische materialen zoals textiel, koord en leer uit de ijzertijd. Dit geeft ons een buitengewone blik in bijbelse tijden.“ Onderzoek met behulp van de radiokoolstofmethode wees uit dat de stofresten dateren van rond 1000 voor Christus. De 3000 jaar oude textielresten zijn de eerste vondsten in hun soort. „Vóór de recente ontdekking waren we alleen schelpenafval en potscherven met verfvlekken tegengekomen die bewijs leverden voor de productie van purper in de IJzertijd,“ aldus de onderzoekers.

Daarnaast reconstrueerden de wetenschappers het verfproces en ontdekten dat de kleurstoffen afkomstig waren van drie slakkensoorten: de roodbeksteenslak (Stramonita haemastoma), de stompe stekelslak (Bolinus brandaris) en de Herculesknots (Hexaplex trunculus). Afhankelijk van hoeveel ze na het verven aan licht werden blootgesteld, kregen de stoffen volgens de IAA een paarse of lichtblauwe kleur. In de oudheid werd een paars gekleurd kledingstuk geassocieerd met koningen, adel en het priesterschap. De paarse kleur „kostte vaak meer dan goud“ en was erg populair omdat het niet vervaagde, meldt Naama Sukenik.