De Stichting Pruisisch Cultureel Erfgoed en haar plannen voor de toekomst

Eind april presenteerde de Pruisische Stichting voor Cultureel Erfgoed haar jaarprogramma en toekomstplannen in Berlijn

Eind april gaven de instellingen van de Pruisische Stichting voor Cultureel Erfgoed inzicht in hun jaarprogramma en hun plannen voor de toekomst. Zoals voorzitter Hermann Parzinger eind april zei tijdens de jaarlijkse receptie in de James-Simon-Galerie, omvat elke hervorming ook nieuwe strategische doelen en ideeën van nieuwe geesten. „Er is de afgelopen maanden veel in gang gezet. Thema’s als duurzaamheid en diversiteit hebben hoge prioriteit, de digitale transformatie maakt onze inhoud en ons aanbod toegankelijk voor een wereldwijd publiek, en extraculturele beleidsactiviteiten in het kader van cultuurbehoud en collectieverantwoordelijkheid helpen bij het ontwikkelen van een nieuwe relatie met het Zuiden. Binnen de hele Stichting leeft de overtuiging dat het hebben van verschillende collecties onder één dak een meerwaarde is van de SPK en dat het belangrijk is om er meer van te maken dan voorheen, over alle disciplines heen. En vooral voor bezoekers; onze musea moeten nog meer open en inclusieve plekken worden voor iedereen. We zijn jonger en vrouwelijker geworden, wat te zien is aan het nieuwe personeel. Er is een nieuw momentum en meer openheid om een verschil te maken binnen de stichtingen.

De Pruisische Stichting voor Cultureel Erfgoed richt zich op het verbeteren van haar digitale diensten

De „nieuwe hoofden“ van de Staatliche Museen zu Berlin en andere SPK-instellingen stonden dit jaar centraal op de jaarlijkse receptie. Volgens de nieuwe directeur-generaal Achim Bonte zal de Berlijnse Staatsbibliotheek inclusiever en levendiger worden: „Vanaf 15 mei zullen de musea voor het eerst ook op zondag open zijn en op 13 juli wordt het ‚Kulturwerk‘ van de Stabi ingewijd, een tentoonstellings- en workshopruimte van ongeveer 1.000 vierkante meter. Met een cafetaria, winkel en aangelegde binnenplaatsen zal vooral het hoofdgebouw aan Unter den Linden in de loop van de zomer nog aantrekkelijker worden en zijn armen wijd openzetten voor bezoekers. Naast de structurele vooruitgang zullen ook de digitalisering van de collecties en de verbetering van de digitale diensten doorgaan. Ik vind het vooral belangrijk dat de digitale basisdiensten – catalogus, website en informatiediensten – gemakkelijk en intuïtief te gebruiken zijn.“

„Berlijn bouwt als het ware een modern berlijn“

Naast het Mies Bau en de locaties in Charlottenburg wil de nieuwe directeur van de Neue Nationalgalerie, Klaus Biesenbach, zich vooral concentreren op het nieuwe Museum van de 20e Eeuw in het Kulturforum: „Berlijn bouwt als het ware aan een Berlijns modern. Ik wil dat er een open, barrièrevrije plek ontstaat voor alle mensen die hier met en door de kunst het sociale leven, het debat, de inspiratie en de participatie beoefenen. Het moet nu een plek van ecologische en sociale praktijk worden, een plek van wij in Berlijn.“ Biesenbach verwees ook naar de historische betekenis van het nieuwe gebouw: „Er is nog steeds geen plek in Berlijn waar de internationale kunstgeschiedenis van de 20e eeuw continu wordt vertegenwoordigd, zichtbaar is en kan worden ervaren in een museum voor moderne kunst. Juist in Berlijn is de kunstgeschiedenis een spiegel van de geschiedenis en daar zijn wij direct verantwoordelijk voor.“

Wat gebeurt er op het Hamburger Bahnhof?

In de toekomst zal het Hamburger Bahnhof – Museum der Gegenwart – Berlijn „nauwer aansluiten bij de culturele instellingen van Berlijn en als centraal knooppunt een essentieel onderdeel worden van het kunstleven in de stad.“ Dit werd aangekondigd door het nieuwe managementduo Sam Bardaouil en Till Fellrath: „We willen ook meer werken met de geschiedenis van het museum. Inclusiviteit is een belangrijke leidraad in alles wat we doen. Aan de ene kant in de directe vorm van het betrekken van verschillende stemmen, etniciteiten en genders; aan de andere kant door tentoonstellingscentra en instellingen te zien als inclusieve plekken en ruimtes te creëren voor ontmoetingen. Vandaag de dag moet het museum niet langer optreden als een autoriteit. We willen een veel opener stijl van communiceren met het publiek en iedereen moet zichzelf kunnen vinden in het Hamburger Bahnhof.“

Hoogtepunten van de tentoonstelling: Donatello en Hugo van der Goes

De nieuwe directeur van de Gemäldegalerie, Dagmar Hirschfelder, belooft een sterk tentoonstellingsprogramma: „Het moet de regionale, nationale en internationale zichtbaarheid van de Gemäldegalerie verder vergroten. Het programma begint met de tentoonstelling ‚Donatello. Uitvinder van de Renaissance‘. Deze wordt in 2023 gevolgd door een grote tentoonstelling over ‚Hugo van der Goes‘, waarin voor het eerst bijna het gehele oeuvre van de innovatieve Vlaamse schilder te zien zal zijn.“ Ook zullen er overkoepelende tentoonstellingen over maatschappelijk relevante thema’s worden gerealiseerd. Veel schilderijen van de Oude Meesters draaien om existentiële kwesties – zoals identiteit, gender, het lichaam, natuur en geweld. In de toekomst zal de focus niet alleen liggen op het onderzoeken van de collectie, maar ook op het communiceren ervan. Dit houdt ook in dat de Gemäldegalerie in de herfst van 2023 een innovatief en duurzaam verlichtingssysteem krijgt.

De opening van het zogenaamde „Ostspange“ Humboldt Forum

De nieuwe directeur van het Volkenkundig Museum, Tina Brüderlin, kijkt uit naar de opening van het zogenaamde „Ostspange“ van het Humboldt Forum in de herfst van dit jaar. Het tweede deel van de collectiepresentatie over Afrika, de tentoonstelling over Noord-, Midden- en Zuid-Amerika en de Aziëzalen van het Volkenkundig Museum gaan dan open. „Een van de sterke punten van het Volkenkundig Museum zijn de vele netwerken. Samenwerking met een grote verscheidenheid aan partners blijft een prioriteit, bijvoorbeeld met vertegenwoordigers van erfgoedverenigingen, met partnermusea en -instellingen wereldwijd, maar natuurlijk ook met partners hier in Berlijn: in het Humboldt Forum, maar bijvoorbeeld ook binnen de Nationale Musea in Berlijn en de SPK. Het is voor ons cruciaal om deze samenwerking en de daaruit voortvloeiende vragen, perspectieven en benaderingen van de collecties zichtbaar, tastbaar en voelbaar te maken voor bezoekers.“

Het „Sound & Vision Experience Lab“

Het Staatsinstituut voor Muziekonderzoek met het Muziekinstrumentenmuseum moet zich volgens de nieuwe directeur Rebecca Wolf ontwikkelen tot een „klinkende ingang van het Kulturforum“: „Ik wil dat we een plek van onderzoek en bemiddeling zijn, maar ook netwerken met onze buren van het Kulturforum. Vooral met de Philharmonie, met wie we bijvoorbeeld sinds maart en nog tot juni gezamenlijke familierondleidingen in beide theaters aanbieden, die zeer goed zijn ontvangen. In het kader van het E.T.A. Hoffmann-jaar 2022, dat in heel Berlijn wordt gehouden, zal er een tentoonstelling te zien zijn over de muziekinstrumenten die belangrijk zijn in Hoffmanns geschriften, gebaseerd op de collectie van het Muziekinstrumentenmuseum. Een ander onderwerp zal Hoffmanns fascinatie voor muziekautomaten zijn.“ Het werk in het SIM zal zich nog duidelijker richten op onderzoek naar muzikale perceptie. Daartoe wordt momenteel de laatste hand gelegd aan het „Sound & Vision Experience Lab“, dat wordt gefinancierd door de Pruisische Raad voor het Cultureel Erfgoed en de regeringscommissaris voor Cultuur en Media.

Het Ibero-Amerikaanse Instituut bevordert een verandering van perspectief

Volgens directeur Barbara Göbel moet het Ibero-Amerikaanse Instituut ook in de toekomst een stabiel, vertrouwensvol en innovatief knooppunt zijn voor academische en culturele betrekkingen tussen Duitsland en Latijns-Amerika, het Caribisch gebied, Spanje en Portugal: „Het moet een open plek zijn die een verandering van perspectief mogelijk maakt, de diversiteit van kennis bevordert en ondanks alle verschillen en ongelijkheden verbindingen creëert. Hierop voortbouwend zal het IAI ook in de toekomst inhoudelijke samenwerking aangaan met andere SPK-instellingen, hetzij in het kader van de Dahlem Research Campus of het Cultural Forum. Deze complementariteit tussen het specifieke profiel van het IAI en het SPK netwerk zal in de toekomst echter nog dynamischer worden.“

Uitbreiding van het digitale aanbod van het Pruisische Geheime Staatsarchief

Directeur UIrike Höroldt is van mening dat het Geheime Staatsarchief van het Pruisische culturele erfgoed goede vooruitgang boekt. Met zijn professionele inhoud en technologie en goede gebruikersvoorwaarden is het archief in Dahlem een populaire bestemming voor zowel academici als het grote publiek en biedt het gratis toegang tot zijn holdings. Het digitale aanbod wordt voortdurend uitgebreid. „In de kosmos van de Foundation is de GStA PK zelf ook actief betrokken als wetenschappelijke en onderzoeksinstelling. Als onderzoeksinfrastructuurinstelling is het een welkome partner voor talrijke projecten en verwerft het ook financiering van derden voor collectiegerelateerde projecten. Door haar netwerk met universiteiten en historische commissies, academies en andere onderzoeksinstellingen maakt ze deel uit van het Duitse academische landschap. Binnen de SPK heeft de GStA de leiding over het e-dossierproject,“ zegt Ulrike Höroldt. Naast de verdere uitbreiding van digitale diensten zal de GStA PK zich blijven richten op het verbeteren van de opslagsituatie, die al tientallen jaren onbevredigend is.