Procedures voor het behoud van historische auto's
Voortbouwend op het Charter van Turijn (2013) heeft de Technische Universiteit van Keulen zich ten doel gesteld nieuwe benaderingen te onderzoeken voor het behoud van cultureel erfgoed uit de automobielsector in een interdisciplinair onderzoeksproject waarbij restaurateurs en voertuigtechnici betrokken zijn. De kern van dit onderzoeksproject is de Vis-à-Vis auto van het type A, nummer 125.
Waarschijnlijk heeft geen enkele andere technische verworvenheid van de 20e eeuw zo’n blijvende invloed gehad op de samenleving in de geïndustrialiseerde landen in de afgelopen 130 jaar als de auto met verbrandingsmotor. Het is niet alleen de puur technische ontwikkeling, maar vooral de immateriële impact die de uitvinding van de auto, de verspreiding ervan en de bijbehorende industrie hebben gehad op sociaal en maatschappelijk gebied. Als het gaat om het behoud van cultuurgoederen uit de auto-industrie, vormt de diverse complexiteit van de materiële en immateriële niveaus, zoals de gebruikte materialen, de fabricageprocessen, het ontwerp, de technische processen en werkwijzen in combinatie met de ontwikkelingsgeschiedenis, de individuele gebruiksgeschiedenis en de effecten op de samenleving, een spanningsveld dat niet door één enkele wetenschappelijke discipline alleen kan worden opgelost.
In de laatste twee decennia zijn er twee hoofdbenaderingen met zeer verschillende accenten ontstaan. De traditionele benadering volgt de „beter dan nieuw“-benadering en reduceert de auto tot het technische niveau. De nadruk ligt hierbij op techniek en vakmanschap en de communicatie van technologie. Bij het communiceren van de technologie ligt de focus meestal op het behouden of herstellen van de rijeigenschappen en het geïnterpreteerde originele uiterlijk. De verwijzing naar het individuele voertuig en de gebruiksgeschiedenis en de sociaal-culturele achtergrond zijn hier slechts van secundair belang. In veel gevallen leidt deze aanpak tot een volledige revisie van de voertuigen, wat meestal gepaard gaat met diepe en onherroepelijke ingrepen in de historisch gegroeide substantie. Als gevolg van deze ingrepen verliest de auto zijn historische context en zijn waarde als historische bron en informatiedrager. In de meeste gevallen is deze aanpak gericht op verzamelaars die de historische auto’s ook gebruiken om mee te rijden. De publicatie van het Charter van Turijn leidde echter tot een bewustwording met betrekking tot de historische inhoud en een discussie over hoe in de toekomst met historische auto’s om te gaan.
De tweede, wetenschappelijke benadering legt de nadruk op holistisch onderzoek naar de auto met als doel de individuele betekenisniveaus te onderzoeken en hun sociaal-culturele invloeden en effecten te kunnen benoemen. Dit omvat zowel het behoud van het immateriële als onderzoek naar het individuele voertuig en de gebruiksgeschiedenis in de context van historische en sociale ontwikkelingen. Een ander belangrijk onderdeel van deze benadering is de wetenschappelijke documentatie van alle fasen, van het moment van gebruik tot het niet-gebruik van de auto. De historische auto wordt in zijn geheel en met maximale betekenis bewaard. Het behoud van het authentieke, het historische heeft voorrang op de reconstructie van een geïnterpreteerde originele staat. Het behoud of de restauratie van het rijgedeelte is hierbij meestal niet van primair belang. Deze benadering komt overeen met de richtlijnen van musea – verzamelen, bewaren en communiceren.
Beide benaderingen hebben hun rechtvaardiging, afhankelijk van het perspectief, maar dekken niet de hele historische auto. Een auto wordt pas een cultuurgoed door zijn geschiedenis, gecombineerd met zijn sociaal-culturele en sociale context. Een auto zonder functie verliest zijn verbinding met het ontwikkelings- en fabricageproces, evenals zijn gebruik en werkelijke betekenis.
Onderzoeksproject automobiel
De hogeschool van Keulen, het instituut voor restauratie- en conserveringswetenschappen onder leiding van Friederike Waentig en het instituut voor autotechniek hebben zich tot doel gesteld om nieuwe strategieën te onderzoeken voor het behoud van cultureel erfgoed van de auto in een interdisciplinair onderzoeksproject waarbij geesteswetenschappen en technische wetenschappen betrokken zijn. De aanpak van het onderzoeksproject is om procedures te ontwikkelen die de volledige betekenis van het culturele erfgoed van de auto op zowel materieel als immaterieel niveau behouden. Vooral in een tijd waarin de autotechnologie te maken heeft met fundamentele veranderingen op het gebied van aandrijfsystemen en het rijgedrag van voertuigen, is het noodzakelijk om historische voertuigen in hun volledige betekenis te behouden. Dit omvat de technische componenten en hun functionaliteit in combinatie met het behoud van de bestaande historische substantie en in de context van sociaal-culturele, sociale en historische aspecten. Alleen door het holistische behoud van al deze onderling verbonden elementen zal het mogelijk zijn om historische auto’s als informatiedragers en in hun volledige betekenis te bewaren voor toekomstige generaties.