La Valletta in Malta en Leeuwarden in Nederland zijn de Culturele Hoofdsteden van Europa 2018. Beide liggen aan zee – maar als het om steen gaat, verschillen de steden: Malta wordt gekenmerkt door kalksteen en Friesland door baksteen.
De binnenstad van Leeuwarden. Foto: Theo de Witte
Baksteenarchitectuur. Foto: Theo de Witte
Culturele hoofdstad La Valletta
Het eiland Malta is ontstaan uit een voormalig kalksteenplateau tussen Europa en Afrika. De architectuur van het eiland wordt dan ook gekenmerkt door kalkstenen gebouwen.
In de hoofdstad La Valletta werd bijvoorbeeld de geelgrijze Globigerina-kalksteen gebruikt voor de vestingwerken. Het werd gebouwd en uitgebreid tussen de 16e en 20e eeuw – toen de archipel, met zijn ligging tussen Italië, Tunesië en Libië, in het centrum van verschillende machtsgroepen lag.
In de loop van de geschiedenis was het beeld van de stadspoort uit 1633 vervormd geraakt. Daarom werd hij tussen 2009 en 2015 gerenoveerd door het Italiaanse architectenbureau Renzo Piano Building Workshop. In overeenstemming met het origineel markeren twee 25 meter hoge masten nu opnieuw de toegang tot de stad. Het historische operagebouw, dat achter de stadsmuur ligt, werd ook opnieuw ontworpen: Van de ruïnes werd een openluchttheater gemaakt.
De binnenstad van Leeuwarden. Foto: Theo de Witte
Baksteenarchitectuur. Foto: Theo de Witte
Culturele hoofdstad Leeuwarden
De Nederlandse stad Leeuwarden is ook Culturele Hoofdstad 2018. Omdat er aan de Noordzeekust geen steengroeven zijn, werden huizen voornamelijk gebouwd van baksteen, dat werd gewonnen uit de afzettingen van klei en turf. Natuursteen werd in de Middeleeuwen gebruikt voor openbare gebouwen zoals kerken: Het kwam vaak uit de Eifel en werd vanuit het nabijgelegen middelgebergte per boot naar Leeuwarden gebracht.