Cranach en onderzoek

Wanneer in juni de grote Cranach-tentoonstelling opent in Wittenberg, Dessau en Wörlitz, wordt een bekende onbekende gepresenteerd. De meerdelige tentoonstelling is gewijd aan Lucas Cranach de Jongere (1515-1586), wiens 500e geboortedag dit jaar wordt gevierd.

Het feit dat hij bekend is, is te danken aan zijn vader, het feit dat hij onbekend is, is ook te danken aan zijn vader. De stijl van zijn atelier was erg populair bij zijn klanten – prinsen en burgers, hervormers en aanhangers van de Reformatie. De werkplaats floreerde en toen Lucas, de zoon, het overnam en het 36 jaar lang bleef runnen, mocht of moest er niets veranderen. Tot op de dag van vandaag wordt de zoon Cranach daarom beschouwd als een secundaire schepper van schilderijen, maar de omvang van zijn bijdrage aan het werk van de werkplaats en daarmee aan de roem van zijn vader is onvoldoende onderzocht en besproken. Hier is nu een begin mee gemaakt ter voorbereiding op ’s werelds eerste Cranach de Jongere tentoonstelling. Een conferentie in Wittenberg presenteerde de resultaten van een breed onderzoek naar zijn leven, de organisatie van zijn werkplaats, de bijzonderheden van de voorbereidende tekeningen op Cranach-schilderijen en het kleurgebruik.

Jana Herrschaft, een onderzoeksassistent aan het Instituut voor Restauratie- en Conserveringswetenschappen van de Universiteit van Keulen, kon aan de hand van de preekstoelschilderijen van Cranach de Jongere in de kapel van kasteel Augustusburg in Saksen, die grotendeels onaangetast zijn gebleven door restauraties en andere ingrepen, bewijzen dat de dofheid en lage plasticiteit van de figuren die door kunsthistorici worden bekritiseerd niets te maken hebben met een gebrek aan artistieke vaardigheid van de schilder. De kleuren zijn veeleer sterk vergrijsd, zodat noch de lichtverhoging noch de plasticiteit van de gewaden als zodanig herkenbaar zijn. Het nieuwe Cranach-onderzoek dat in de conferentie is verzameld en in de tentoonstelling wordt gethematiseerd, bewijst op exemplarische wijze hoe doorslaggevend kunsttechnologische studies kunnen helpen waar kunsthistorische observatie haar grenzen bereikt.