COP26 Glasgow – een overzicht

„Geld, kolen, auto’s en bomen“ – dat was de officiële mantra van de laatste VN-conferentie over klimaatverandering, COP26 in Glasgow. Tussen 1 en 13 november 2021 kwamen meer dan 35.000 afgevaardigden van over de hele wereld bijeen in Glasgow. Na veel discussies en zelfs een paar tranen werden de deelnemers het eens over een klimaatpact. Lees hier wat het akkoord betekent voor stedenbouwkundigen en architecten.

De jaarlijkse COP-conferenties zijn een diplomatiek mega-evenement. Op de COP26 van dit jaar in Glasgow waren logistieke problemen en slecht weer niet de grootste uitdagingen – gezien het feit dat veel afgevaardigden twijfelden of er wel een overeenkomst zou worden bereikt. De COP is de enige mondiale conferentie waar de rijkste en armste landen rond dezelfde tafel zitten. Terwijl de eerstgenoemde verantwoordelijk zijn voor het grootste deel van de_CO2-uitstoot, hebben de laatstgenoemde het meest te lijden onder de gevolgen van klimaatverandering. Om dit tegen te gaan, moeten de landen het eens worden over maatregelen. Dit lijkt echter niet zo eenvoudig.

Zelfs als er uiteindelijk een akkoord werd bereikt, is het onwaarschijnlijk dat het doel van het klimaatakkoord van Parijs van 2015 wordt gehaald. COP26 in Glasgow is er daarom niet in geslaagd de opwarming van de aarde te beperken tot minder dan 1,5 graden.

Een van de grootste successen van COP26 was de overeenstemming over het concept van Nationally Determined Contributions (NDC’s). Dit verplicht landen om klimaatbeschermingsdoelen vast te stellen die jaarlijks worden herzien en bijgewerkt. Als landen zich niet aan de doelen houden, moeten ze zich mogelijk verantwoorden. COP26 in Glasgow leverde gemengde resultaten op over andere onderwerpen:

De financiering van klimaatbeschermingsmaatregelen en klimaataanpassingen was een van de moeilijkste onderwerpen tijdens COP26 in Glasgow. Uiteindelijk kwamen de landen alleen overeen om „de dialoog voort te zetten“. Dit zal waarschijnlijk vooral verwoestend zijn voor eilandstaten en andere landen met een grote biodiversiteit, omdat zij in het bijzonder worden getroffen door klimaatschade. Wie voor de verliezen betaalt, blijft zelfs na COP26 onduidelijk.

Om de opwarming van de aarde te beteugelen, moeten triljoenen euro’s worden geïnvesteerd. Het is moeilijk om landen tot deze uitgaven te verplichten op een klimaatconferentie. Daarom ligt de nadruk op publiek-private investeringen. Experts voorspellen dat groene bedrijven de winnaars zullen zijn van de klimaatcrisis.

De laatste minuten van de COP26-onderhandelingen bleken het meest zenuwslopend. Samen slaagden China en India erin om de formulering van „het uitfaseren van steenkool“ af te zwakken. Op papier werden ze het uiteindelijk eens over „een vermindering van steenkool“. Dit is nog steeds meer dan in enig ander klimaatakkoord over steenkool, maar niet genoeg.

Tegelijkertijd is het belangrijk om te onthouden dat er geen mondiale klimaatautoriteit is. Zelfs als de COP26-onderhandelingen hadden geresulteerd in toezeggingen om steenkool geleidelijk uit te bannen, dan nog is er een gebrek aan verantwoording voor actie op lokaal niveau. Processen zoals het uitfaseren van steenkool vinden meestal bottom-up plaats op nationaal of zelfs regionaal niveau. Bovendien heeft het klimaatpact van Glasgow het op zijn minst moeilijker gemaakt om steenkool te financieren, wat het op zijn beurt veel gemakkelijker zal maken om steenkool uit te bannen.

Auto’s

Zowel personenauto’s als vrachtwagens zijn verantwoordelijk voor een duizelingwekkende hoeveelheid_CO2-uitstoot. De onderhandelaars konden de grote autofabrikanten er echter niet van overtuigen om de komende jaren of zelfs decennia te stoppen met het produceren van verbrandingsmotoren. Veel autobedrijven bleven weg van de conferentie, wat geïnterpreteerd kan worden als een diep gebrek aan interesse in milieuvriendelijke alternatieven voor benzineauto’s.

Een van de successen van de COP26-conferentie was een overeenkomst over ontbossing, die zelfs werd ondertekend door landen die verantwoordelijk zijn voor grote delen van de ontbossing, zoals Brazilië. Nogmaals, dit is geen bindende overeenkomst, maar de toezegging om ontbossing te stoppen tegen 2030 betekent enige vooruitgang.

Wat betekent dit voor architecten en planners?

Het falen van de internationale gemeenschap om zich te verbinden aan ambitieuze doelen, financiering en aansprakelijkheid betekent niet dat de opwarming van de aarde niet onder de 1,5 of 2 graden kan worden gehouden. Het tegenovergestelde is waar: als landen zich niet committeren, zullen de overheid en particuliere bedrijven hun steentje moeten bijdragen. Druk van kiezers en consumenten is een van de meest effectieve middelen om verantwoording af te leggen en echte verandering teweeg te brengen. Daarnaast is de uitwisseling van ervaringen tussen landen, zoals die plaatsvond op COP26, al belangrijk.

Aangezien steden verantwoordelijk zijn voor ongeveer 75 procent van de wereldwijde_CO2-uitstoot en de bouwsector voor 40 procent, hebben planners een bijzonder belangrijke rol te spelen in de strijd tegen klimaatverandering. Hier zijn enkele maatregelen die lokale politici, architecten en planners kunnen implementeren.

Maatregelen:

Een voorbeeld van klimaatbeschermingsmaatregelen op lokaal niveau is het Superilla-project in Barcelona. De stad heeft een miljoen vierkante meter aan openbare ruimte gewonnen door voormalige parkeerplaatsen opnieuw in te richten. Op vrijdag is er geen verkeer in het centrum van Barcelona en de Superilla superblokken bevorderen de beloopbaarheid en stedelijke groene ruimte. Het is een kosteneffectieve, schaalbare en bottom-up oplossing. Het zal aanzienlijk leiden tot een duurzamer stadslandschap.

Uiteindelijk is het doel om de opwarming van de aarde onder een bepaald aantal graden te houden niet alleen de verantwoordelijkheid van diplomaten die bijeenkomen op evenementen zoals COP26. Het is aan steden en iedereen die in steden woont en werkt om druk uit te oefenen op de verantwoordelijken en duurzamere beslissingen te nemen. De COP van volgend jaar vindt plaats in Egypte. We mogen niet vergeten dat we niet tot eind 2022 hoeven te wachten om verandering teweeg te brengen.

Klimaatverandering: wat gebeurt er in het ergste geval? W-LAB heeft een computersimulatie gebruikt om een idee te krijgen van hoe we op een dag zouden kunnen leven als gevolg van klimaatverandering.