Hoe zit het met de droom van veel planners van een gemengde stad op vele niveaus? Verschillende achtergronden, zakken, religies, onderwijsnormen – elke buurt een klein dorp van harmonie dat zichzelf zo onafhankelijk mogelijk organiseert? De echte trend is het tegenovergestelde: segregatie en afzondering zijn merkbaar en niet alleen gewenst door de rijken. Op dit moment is de droom van heterogene groepen die zich organiseren nog steeds een bourgeois-Duitse; „onder elkaar zijn“ is duidelijk een kwaliteit waar mensen in onze steden naar op zoek zijn.
Openbare ruimte als platform
Dit wordt kritiek wanneer mensen van verschillende rangen en standen elkaar niet eens meer ontmoeten in het dagelijks leven – en er geen formats zijn waarin de afzonderlijke delen van de samenleving inzicht kunnen krijgen in het geheel. Het begrip voor elkaars manier van leven dreigt af te nemen. Dit begrip is echter de basis voor sociale afwegingen en onderhandelingsprocessen die verder gaan dan het Sint Florianprincipe en de basis voor vreedzaam samenleven. Dergelijke platforms zijn ook en vooral – bij voorkeur goed ontworpen – openbare ruimtes. Daarin kan de stedelijke samenleving zichzelf tegenkomen: simpelweg door mensen de rust te geven om „de ander“ überhaupt te herkennen. In het beste geval kunnen er ruimtes ontstaan waarvoor de burgers van de stad zich verantwoordelijk voelen.
Parken zijn altijd een uitstekend platform geweest voor de verschillende publieke sferen van een stedelijke samenleving. Naast hun esthetische en architecturale doel werden (en worden) ze altijd ontworpen met de bedoeling om ruimte te bieden voor ontmoetingen en ontspanning, voor verschillende sociale klassen en groepen om naast elkaar te bestaan en samen te werken. Niets nieuws, zou je denken, als je parken als Park Spoor Noord in Antwerpen of Park am Gleisdreieck in Berlijn naast de parken van het Ruhrgebied of de landschapsparken van de Renaissance plaatst. Het ontwerp is misschien wat moderner, het programma wat kleurrijker dan „toen“. Wat het resultaat betreft is dit misschien wel ongeveer juist, maar de doelstellingen en productiemethoden zijn aanzienlijk veranderd ten opzichte van vroeger. Terwijl de „productie“ van openbaar groen nog een soevereine, door de staat geleide en soms zelfs betuttelende handeling was ver voorbij het IBA Emscherpark, werden de genoemde parken in Antwerpen en Berlijn niet alleen ontwikkeld en ontworpen in het belang van de stedelijke samenleving, maar ook in een coöperatief proces met de mensen die er in de toekomst gebruik van zullen maken.
Het volledige artikel is te vinden in Garten + Landschaft 9/2015. Bestel het tijdschrift hier.