Superkilen in Kopenhagen is mislukt. De burgers als geheel gebruiken het plein eerder als een doorgangsplek dan als een plek om te vertoeven, ook al werden ze door middel van participatie bij het planningsproces betrokken – zo blijkt uit een langetermijnanalyse van studenten aan het Deense instituut voor studie in het buitenland. Tijdens het ontwerp- en ontwikkelingsproces vroegen de planners van Superkilen burgers om artefacten uit hun land van herkomst voor te stellen voor het nieuwe stadsplein. Holistische planning met co-creatie en prototypes zou een manier zijn geweest om de acceptatie van het plein te vergroten.
Co-creatie
Co-creatie komt oorspronkelijk uit het bedrijfsleven, dat in de jaren 90 consumenten begon te betrekken bij het productontwikkelingsproces. De onderzoeksgroep Leading Cities definieert co-creatie in stedelijke ontwikkeling als „de actieve stroom van ideeën en informatie tussen vijf sectoren: overheid, bedrijfsleven, academische wereld, non-profitorganisaties en burgers die participatie, betrokkenheid en ontwikkeling bevordert“.
Wat is het verschil met burgerparticipatie? Publieksparticipatie is een middel voor planners om meer te weten te komen over de houding en meningen van de plaatselijke bewoners en om nieuwe ideeën te ontwikkelen. Het vergroot de acceptatie van een project. Co-creatie daarentegen betrekt de belangrijkste sectoren van de samenleving vanaf het begin op gelijke voet.
Het biedt burgers en burgerorganisaties daarom een betere kans om echt gehoord te worden en meer invloed te krijgen in planningsprocessen. Co-creatie ziet gebruikers als proactieve burgers in plaats van consumenten en richt zich op culturele verandering op lange termijn en de hele gemeenschap in plaats van individuele gebruikersgroepen. Waar burgerparticipatie de meningen van burgers probeert te integreren in een al voorgeschreven programma, helpt co-creatie toekomstige gebruikers om hun eigen beslissingen vorm te geven en af te dwingen. Co-creatie is een eindeloos proces in de beste zin van het woord, met een regelmatige dialoog tussen de deelnemers.
Co-creatie heeft een aantal voordelen. Het publiek levert input en voelt zich gelijkwaardig, de burgers voelen zich serieus genomen. Ze zullen hun leefomgeving veel aandachtiger waarnemen. Daar staat tegenover dat de overheid veel responsiever en ontvankelijker moet zijn voor burgers en andere sectoren. Daar staat tegenover dat er kosten worden bespaard, omdat alleen wordt uitgevoerd wat daadwerkelijk nodig is en gebruikt wordt en het risico van een nieuw project navenant laag is.
Prototypes
Bij grote ontwerpprojecten zoals de Superkilen is het uiterst belangrijk om ideeën vooraf te testen voordat ze een permanent onderdeel van het landschap of de stad worden. Het is een lange weg van het abstracte idee, analyse en publieksparticipatie naar de concrete installatie. Het prototype moet worden gezien als een leermiddel dat in de volgende stap kan worden geoptimaliseerd en aangepast. Prototypes zijn een democratische manier om met de openbare ruimte om te gaan, ze verminderen ook het risico op een mislukt project en onnodige uitgaven.
De holistische benadering
Door co-creatie te combineren met de prototypebenadering wordt het eenvoudiger om het potentieel van een ruimte te verkennen. Deze holistische benadering leidt tot meer duurzame en levendige plekken in de stad. De Superkilen begon echter met de aanname dat co-creatie en prototyping tot een ander ontwerp zouden hebben geleid. Gebruikers zouden de ruimte beter accepteren en meer eigen maken. Misschien zou het oorspronkelijke idee ook kritischer zijn beoordeeld.
Je kunt de huidige analyse van het plein door Bianca Hermannsen hier lezen.
Robert Schäfer bezocht Superkilen in 2012, direct na de opening. Je kunt zijn recensie van het nieuwe stadsplein in Kopenhagen hier lezen.
Bekijk de video hier om te zien hoe BIG met lokale bewoners naar hun land van herkomst reisde om artefacten voor Superkilen te selecteren.