Met deze imposante natuurlijke achtergrond is elke brug slechts een extraatje,“ zegt architect Stefan Marte. De achtergrond is de wilde en romantische vallei langs de rivier de Ebniterach, zoals de Dornbirner Ache bij zijn bron wordt genoemd. De reis door de vallei wordt gekenmerkt door krappe bochten, steile bergwanden, smalle kloven, bizarre rotsformaties, tunnels uitgehouwen in de rotsen – en last but not least, twee eenvoudige, elegante betonnen bruggen die je bijna zou kunnen missen tijdens de reis in dit natuurspektakel.
De route loopt van Dornbirn, de grootste agglomeratie in Vorarlberg met iets minder dan 50.000 inwoners, naar het vakantiedorp Ebnit in een nabijgelegen hooggelegen dal. Het bergdorp werd gesticht door Walsers. De kolonisten, die uit het Zwitserse Wallis kwamen, ontgonnen talrijke alpendalen. Pas in de jaren 1920 werd er een weg aangelegd die de ooit ontoegankelijke nederzetting Ebnit met de stad verbond.
De investering in deze doorgang door moeilijk terrein leidde samen met een brandramp tot financiële problemen voor de kleine gemeenschap, zodat deze in de jaren 1930 werd opgenomen in de stad Dornbirn.
De bouw van nieuwe bruggen werd noodzakelijk omdat de oude beschadigd waren. Voor de eerste Schanerloch-brug, gebouwd in 2005, interpreteerde Marte.Marte Architekten samen met M+G Ingenieure de archaïsche vorm van de boogbrug. Dit ontwerp moest echter ook de curve van de bergweg in een bocht voortzetten. Het resultaat is een elegante boog met een twist aan de onderkant. De 23 meter lange, bochtige boogconstructie was niet alleen een constructieve uitdaging in het rotsachtige terrein – afzonderlijke onderdelen met een maximale lengte van twaalf meter kunnen alleen over de smalle bergweg worden getransporteerd.
In totaal werd er ongeveer 180 kubieke meter beton gebruikt. De Schaufelschluchtbrug Het ontwerp voor de eerste brug werd gebruikt om het ontwerp voor twee andere noodzakelijke brugrenovaties te concipiëren. De Schaufelschluchtbrug werd in 2012 gerealiseerd en de derde brug, de Kohlhaldenbrug, wordt in 2016 gebouwd. De Schaufelschluchtbrug overspant een smalle kloof en ziet eruit als een voetgangersbrug die uit de weg steekt en voorzichtig aanleunt op de tegenoverliggende rotswand waar de weg in een tunnel verdwijnt.
Structureel wordt het 16,5 meter lange gebouw ondersteund door de rotswand als een halve boogbrug. De sculpturale vorm reageert op zijn beurt door te draaien op de kromming van de weg. Op het dunste punt is de gewapend betonnen boog, die ook minimalistisch is vormgegeven, slechts 50 centimeter breed. De twee betonnen sculpturen passen op natuurlijke wijze in het alpenlandschap met een ingetogen, eenvoudig maar spectaculair ontwerp.
De architecten hebben met hun formele interpretaties vakkundig gereageerd op de natuurlijke omstandigheden. Deze trilogie van bruggen laat zien wat de kunst van civiele techniek kan bereiken als zelfs extraatjes de aandacht krijgen die ze verdienen.
Lees meer in Baumeister 4/2015
Foto’s: Marc Lins