Als je het open kantoor van Volker Staab in de Berlijnse wijk Kreuzberg binnenstapt, besef je meteen dat dit de plek is waar architecten werken. De ruimtes zijn teruggebracht tot de essentie. Het belangrijkste ontwerpelement is in feite het uitzicht over de Spree. Tijdens de laatste „Master Builders after 8“ discussie stelde onderzoeker Catherine Gall treffend: „De werkruimtes van architecten zijn gestructureerd, opgeruimd en schoon“.
Maar is dat genoeg om creatief en productief te werken? En wat maakt een goede ideeënruimte? Baumeister besprak deze onderwerpen met Volker Staab en Steelcase-onderzoeker Markus Wille in Berlijn. De grote vraag is altijd: Wat motiveert mensen? Wat motiveert creatieven en architecten in het bijzonder? Volgens Wille „is er geen pasklare oplossing“. Maar hij kon wel een paar tips geven op basis van het laatste onderzoek van Steelcase. Bijvoorbeeld: „Creëer flexibele ruimtes. Geef werknemers zoveel mogelijk opties.“
Wat ook telt: Elke doelgroep moet worden aangesproken met zijn eigen esthetiek. Het Staab-kantoor zelf laat zien hoe dit werkt. De klassieke entree is bijna steriel wit gehouden. Elk detail is zorgvuldig gekozen. De lange hal wordt overdag overspoeld met licht en is dankzij de oriëntatie op het noorden altijd constant verlicht. Cactussen en ansichtkaarten maken echter geen deel uit van het decor. „Dat is niet nodig,“ zegt Staab. Tenminste in Duitsland. Wille: „In Japan zijn kantoren binnen een week bedekt met Post-Its en ansichtkaarten.“ Ook een vorm van ruimte toe-eigening.
Tijdens de discussie werd al snel duidelijk dat top-down planning door architecten en kantoormanagers slechts de eerste stap is. „De reacties van werknemers zijn nooit helemaal te voorspellen,“ zei Wille. Volker Staab bevestigde dit. Voor informele creatieve bijeenkomsten had hij kleine, flexibele hokjes gemaakt van fel verlichte gordijnen. Leuk, eigenlijk – maar de werknemers gebruiken ze niet consequent. Ze trekken zich liever terug in de aparte evenementenhoek om te brainstormen. „Deze ruimte is normaal gesproken een grote tafel; iedereen zit naast elkaar. Soms werken er vijf teams naast elkaar in één ruimte. En het werkt – het is echt verbazingwekkend,“ meldt Staab. „Duidelijk,“ zegt Wille, „het klassieke caféprincipe. Het is de ruimte met de grootste anonimiteit. Ik weet niet wat mijn buurman zegt. Dit zijn de plekken waar mensen graag naartoe gaan.“