Drie miljoen bezoekers per jaar
Het Museum of Modern Art in New York vierde zijn heropening: de renovatie en uitbreiding duurde vier maanden. Met drie miljoen bezoekers per jaar was dit dringend nodig. Naast de nieuwe architectuur heeft het museum ook een nieuw tentoonstellingsconcept.
Groter, mooier, duurder: op maandag 21 oktober 2019 heropende het Museum of Modern Art in New York na een vier maanden durende renovatie en een nieuwe vleugel, de „David Geffen Wing“, die 450 miljoen dollar kostte. De vleugel is vernoemd naar de Californische muziekmiljardair die 100 miljoen dollar doneerde voor het nieuwe gebouw (David Rockefeller, wiens moeder Abby Aldrich het museum 90 jaar geleden oprichtte, gaf 200 miljoen dollar).
De vleugel, gebouwd aan de westkant van het gebouw in West 53rd Street, loopt door in de kelder van een woontoren van Jean Nouvel die tegelijkertijd werd gebouwd. Het gebouw van het American Folk Art Museum werd er het slachtoffer van – tot grote ergernis van natuurbeschermers. Geen verrassing voor een museum dat wordt geassocieerd met de Who’s Who van de New Yorkse vastgoedindustrie (het American Folk Art Museum zelf is inmiddels verhuisd naar Columbus Circle).
Het nieuwe gebouw zal de tentoonstellingsruimte van een van de grootste kunstmusea ter wereld met een derde vergroten, met bijna 5.000 vierkante meter. MoMA heeft nu meer dan 60 galerijen op zes verdiepingen, een eindeloze aaneenschakeling van zalen. De architecten zijn Diller Scofidio + Renfro, bekend van de „Highline“ en de renovatie van het Lincoln Centre, samen met het wereldwijde bureau Gensler.
Niet iedereen is helemaal enthousiast. Michael Kimmelman, architectuurcriticus voor de New York Times, vond het ontwerp intelligent en precies, bijna als een Apple Store, maar „een beetje zielloos“. MoMa heeft het blok omgetoverd tot een canyon van staal en glas, die doet denken aan het „hoofdkwartier van Darth Vaders hedgefonds“. Maar alleen de gevel is donker. Binnenin wordt het nieuwe gebouw overspoeld met licht; de galerijen, een reeks lichte kamers gegroepeerd rond de lobby, bieden uitzicht op de beeldentuin. De foyer is ook uitgebreid; bezoekers komen het museum niet langer binnen via een donkere gang, maar via een lichte hal. Daarnaast is er een etalage toegevoegd waar voorbijgangers een glimp kunnen opvangen van de tentoongestelde stukken. Er is ook een terrasrestaurant op de zesde verdieping.
De uitbreiding was nodig omdat het museum overvol was met drie miljoen bezoekers per jaar. Het dient echter ook voor een nieuwe presentatie van de kunstobjecten. Bovendien worden de galerijen nu elk half jaar verschoven en aangevuld met zowel het museumbezit als nieuwe aanwinsten; een continue rotatie. MoMA heeft een enorme collectie van 140.000 kunstobjecten, waarvan de meeste tot nu toe verborgen zijn gebleven in het archief. De rotatie zal veel werk vergen van de curatoren en ook veel oriëntatie van de bezoekers.
Focus op architectuur
Net als in het verleden staat architectuur centraal in het MoMA. Het vindt hier plaats in alle media en uitdrukkingsvormen, van schilderijen tot tekeningen, beeldhouwwerken, installaties, eindeloze videoloops, filmfragmenten en geluidselementen. Tot de tentoongestelde stukken behoren stukken uit de collectie van Frank Lloyd Wright, waaronder een model van het Guggenheim Museum, dat in Central Park ligt. Marcel Duchamp wordt tentoongesteld in een andere galerie. Een zaal is gewijd aan het modernisme van de jaren 1930, met posters van Fritz Lang’s „Metropolis“, filmfragmenten van „Berlin – Symphony of a Metropolis“, het ontwerp voor Mies van der Rohe’s geplande toren aan de Friedrichstrasse in Berlijn, tekeningen van El Lissitzky en stadsmodellen van Le Corbusier. Er is ook een kopie van de Frankfurtse keuken van Margarete Schütte-Lihotzky. Het museum wil de aanwezigheid van vrouwelijke kunstenaars vergroten. Het grootste deel van het nieuwe MoMa bestaat uit bestaande objecten, maar er zijn ook enkele nieuwe aanwinsten, zoals een kamerhoge sculptuur van kunstenares Sheila Hicks.
Het museum mengt nu ook kunst uit verschillende tijdperken en continenten. De „Sterrennacht“ van Vincent van Gogh werd afgezet tegen de eigenzinnige kleipotten van Georg Ohr uit Mississippi, de „wilde pottenbakker uit Biloxi“. En Pablo Picasso’s „Les Demoiselles d’Avignon“ hangt nu naast een schilderij van de Amerikaanse kunstenares Faith Ringgold, dat de rassenoorlogen van de jaren 1960 in de New Yorkse wijk Harlem laat zien.
MoMA voortdurend uitgebreid
Elizabeth Diller zou oorspronkelijk het nieuwe MoMA bouwen, maar het museum kon niet warm lopen voor haar grootschalige ontwerp. De uitbreiding door Diller Scofidio + Renfro is niet de eerste sinds de oprichting van het gebouw in 1939, toen het slechts zes verdiepingen had en bekleed was met marmer. In verschillende fasen heeft het museum sindsdien bijna het hele blok in Manhattan veroverd, inclusief een woontoren voor rijke New Yorkers. Philip Johnson bouwde hier in de jaren zestig, daarna Cesar Pelli. De laatste verbouwing werd in 2004 uitgevoerd door de Japanse architect Yoshio Taniguchi. Dit nieuwe gebouw zal waarschijnlijk ook niet het laatste zijn.