Barbie droomhuis – een architectonisch verhaal

Het droomhuis van Barbie wordt 60 jaar en speelgoedfabrikant Mattel viert dat met een boek. De monografie toont zes geselecteerde voorbeelden van hoe het poppenhuis van 1962 tot 2021 is geëvolueerd. Cruciaal is dat hoe het allemaal begon niet voldoet aan de hedendaagse clichés.

Sinds Barbara Millicent Roberts – alias Barbie – in 1959 de kinderkamers over de hele wereld betrad, hebben haar mode, paardenkoetsen, auto’s en droomhuizen veel kinderjaren gekenmerkt. De fantasiewerelden waarmee gespeeld werd, waren zeker meer dan een enscenering van huiselijkheid, droombanen en onrealistische schoonheidsidealen. Vooral dat laatste – Barbie’s lichaamsafmetingen van ongeveer 96-45-86 met een lengte van 1,70 meter – was een doorn in het oog van critici en beschermers. Sinds eind 2015 zijn deze stemmen verstomd omdat Barbie en haar plastic vriendjes nieuwe lichaamsvormen, huidskleuren en gendertypologieën hebben gekregen. Maar hoe zit het met de huizen en meubels van Barbie? Waren het droomcreaties of bevatten ze zelfs een architectonisch en designdiscours?

Het antwoord op deze vraag wordt gegeven door het boek „Barbie Dreamhouse“, dat deze winter werd gepubliceerd ter gelegenheid van de 60e verjaardag van Barbie’s droomhuis. Volgens de uitgevers – speelgoedfabrikant Mattel en het architectuurtijdschrift Pin-Up – is dit het eerste serieuze architectuuronderzoek, een dynamische en ongekende studie van ’s werelds best verkochte poppenhuis. Hiervoor werden persoonlijkheden uit de architectuur- en designindustrie geraadpleegd voor citaten en essays. Glanzende beelden van modefotografe Evelyn Pustka en gedetailleerde architectuurtekeningen van de huizen illustreren het boek. In totaal zijn zes van Barbie’s droomhuizen uit de jaren 1962 tot 2021 te zien – en daarmee ook de stijlen en woonidealen van de betreffende tijd.

Het eerste droomhuis uit 1962 kwam op de markt in een belangrijk decennium voor Amerikaanse vrouwen. In de jaren 1960 mochten vrouwen bijvoorbeeld studeren of een bankrekening openen zonder dat een man zijn handtekening moest zetten. De anticonceptiepil wordt geïntroduceerd, wat de „seksuele revolutie“ inluidt. Bovendien kwam een van Barbie’s favoriete kledingstukken in de mode: de minirok. Dit alles stelde vrouwen in staat om een meer zelfbepaald leven te leiden.

Precies in deze tijd verscheen het eerste huis van Barbara Millicent Roberts als een „statement van onafhankelijkheid“, zoals de publicatie van Mattel het uitdrukte. De opvouwbare, draagbare en volledig kartonnen bungalow was een visioen van een vrijgezellenflat voor studenten met boeken, wimpels, meubels in modernistische stijl en, het belangrijkste, geen keuken. Het detail, dat volgens Mattel bedoeld is om de geëmancipeerde identiteit van Barbie te benadrukken, is woord voor woord te zien op de televisie. Een van de eerste Amerikaanse sitcoms was „I Love Lucy“, waarin actrice Lucille Ball niet alleen een van Amerika’s favoriete tv-komieken werd, maar ook een sterk vrouwelijk archetype belichaamde. Deze Lucy werd afgebeeld in het televisietoestel van Barbie.

Barbie was geen huisvrouw. Clichématige kleuren zijn hier ook niet aan de orde. Meubilair en architectuur weerspiegelen de modernistische stijlen en ideeën van die tijd: Charles en Ray Eames, Herman Miller en Florence Knoll zijn hier de juiste associaties. Hetzelfde geldt voor de woonconcepten uit de naoorlogse periode. Barbie, of beter gezegd haar huis uit 1962, is een baanbrekend, eigentijds citaat en een voorbeeld van hoe persoonlijkheid kan worden uitgedrukt en geënsceneerd in privéruimtes.

Het boek „Barbie Dreamhouse“ toont de ontwikkeling van ontwerpstijlen en woonidealen, evenals de invloed van popcultuur en architectonisch discours. Het droomhuis van 2021, waarmee de publicatie wordt afgesloten, is een influencer-huis uit Los Angeles – met veel roze, pluche, glitter en een glijbaan. Zou de feministische en visionaire Barbara Millicent Roberts dit popcultuurcitaat verwelkomen?

Barbie Droomhuis: Een architectonisch overzichtskunstboek
2022, Mattel Creations, 87 euro, 152 pagina’s

Over boeken en cult gesproken: architect en ontwerper Michele De Lucchi ontwierp de omslagen van de nieuwe Harry Potter-boeken voor de Italiaanse uitgever Salani Editore – met een compleet nieuwe focus op de architectuur in Harry Potter.