Arno Lederer, Foto: Gabriela Neeb
De gebouwen van Arno Lederer en zijn bureau LRO behoren tot de meest expressieve en tegelijkertijd meest non-conformistische in het Duitse architectuurlandschap van de afgelopen decennia. De architect en universitair docent is nu op 75-jarige leeftijd overleden.
Arno Lederer richtte zijn bureau in 1979 op in Stuttgart. In de daaropvolgende 43 jaar ontwikkelde hij een onmiskenbare architecturale taal. Deze volgde geen trends. In plaats daarvan was het op het eerste gezicht herkenbaar georiënteerd op de locatie, de geschiedenis en de gebruikers. In de loop van de decennia ontwikkelde Lederer zijn architectuur zorgvuldig verder, niet volgens een mode, maar vanuit zichzelf.
In een interview met de Baumeister(Baumeister 1/2014) klaagde Arno Lederer ooit dat architectuur steeds meer ten prooi valt aan populisme. Dit is „een flagrante verandering ten opzichte van de ideologie van de 20e eeuw, toen de vorm nog werd bepaald door de functie. Natuurlijk bepaalt de markt de vorm. De inhoud verdwijnt, de essentiële inhoud …“. De gebouwen van het LRO-kantoor zijn daarentegen totaal anders: in deze architectuur moet de vorm inspelen op mensen, op hun psychologische en fysieke behoeften, tastbaar zijn en dus bestaan uit tastbare materialen. Gebouwen als neutrale dozen en aseptische vaten waren en zijn vreemd voor het kantoor. Verrassend zacht gebogen, aangename lijnen worden vaak geïntegreerd in een hoekig bakstenen gebouw als plafonds, raamopeningen, nissen en erkers – soms speels, vaak poëtisch.
Arno Lederer laat een lange lijst van bijzondere gebouwen achter, aanvankelijk gemaakt samen met kantoorgenoot Burkhard M. Sambeth, later met Jórunn Ragnarsdóttir en Marc Oei. Lederers gebouwen zijn altijd aangenaam gedenkwaardig. Ze hebben een blijvende impact op de plek waar ze zijn gebouwd, of liever gezegd, ze versterken die plek en passen als nieuwste „historische“ bouwsteen op hun eigen manier in hun omgeving. Voorbeelden hiervan zijn het kunstmuseum in Ravensburg(Baumeister 1/2013), de Sparkasse in Ulm(Baumeister 5/2016), het Historisch Museum in Frankfurt am Main(Baumeister 11/2017) en, het meest recent, het Volkstheater in München(Baumeister 10/2021). Ook dit laatste is een prachtig gemaakt bakstenen gebouw met een uitnodigend grote poort in een moeilijke stedelijke situatie.
De generalist Arno Lederer had vele talenten, als leraar in Karlsruhe en Stuttgart maar ook als gastspreker en auteur. Luisteraars en lezers werden getrakteerd op toespraken en teksten die even diepzinnig als ironisch en onderhoudend waren. Lederer gaf zelfs een tijdschrift uit, het stoelentijdschrift „Ach, Egon“. In zijn persoonlijke interacties blijven zijn humor, zijn puntige opmerkingen in breed Zwabisch en zijn hartelijkheid levendige herinneringen. Arno Lederer stierf in Stuttgart op 21 januari 2023 op 75-jarige leeftijd.
Arno Lederer, Jórunn Ragnarsdóttir en Marc Oei hadden verstandig gehandeld bij de opvolging van het kantoor en waren daar al jaren mee bezig. In januari 2021 traden drie jarenlange medewerkers, Katja Pütter, Klaus Hildenbrand en Heiko Müller, toe tot het bedrijf als managing directors. Samen met Marc Oei leiden zij LRO GmbH & Co KG sinds januari 2023.
Overigens is er nu een nieuwe publicatie verkrijgbaar bij Jovis-Verlag: „Drinnen ist anders als draußen“ met teksten van Arno Lederer, geredigeerd door zijn vrouw Jórunn Ragnarsdóttir.
Arno Lederer heeft samen met zijn bureau LRO 2021 het Volkstheater van München opnieuw ontworpen. Lees er hier alles over: Volkstheater München.
