„Verzamelt u zelf kunst?“ vroeg ik de oprichter van Galerie Eigen+Art, de „uitvinder“ van Neo Rauch en de Leipziger School, tijdens een klein „netwerkdiner“ aan het begin van het jaar. „Ik ben niet dom!“ zei Gerd Harry Lybke. „Wat verzamel je dan, of verzamel je überhaupt?“ vroeg ik. „Ik verzamel geld!“ zei hij. „En huizen,“ voegde hij eraan toe. Ze waren nog steeds extreem goedkoop. Ik snap het.
En toen kwam hij met een nog veel verdergaand voorstel voor de hele groep, dat ons architecten natuurlijk heel verleidelijk moet hebben geleken en onze mishandelde ogen deed glinsteren. Hij zou graag architectuur opnemen in het aanbod van zijn galerie. Dus geen architectuurtekeningen of maquettes. Pah! Nee, echte architectuur, 1:1, gebouwd op een specifieke locatie.
En dan zou hij natuurlijk een goede mix van bekende, gerenommeerde architecten nodig hebben, maar ook hele jonge beginners om op voort te bouwen. Het geheel zou werken als de hedendaagse kunstmarkt – met andere woorden, de primaire markt en niet die saaie Picasso-handel. Als galeriehouder zou hij een aantal geselecteerde architecten vertegenwoordigen. En dan komt er een klant die een echte Chipperfield of Zumthor wil of zelfs een „anti-villa“ van Brandlhuber (zie foto). Dan krijgen ze te horen, die mag je hebben, maar weet je, die zijn zo gewild, waarom neem je geen werk van een veelbelovende jonge zo-en-zo? Daar zit nog echt rendement in. Natuurlijk heeft hij nog niets gebouwd, maar ik zeg je, over drie jaar kun je hem niet meer betalen!
De belangrijkste voorwaarde in beide gevallen: De koper bepaalt natuurlijk niet het motief. Want ik zei, oh God, een leven lang vrijstaande huizen of villa’s bouwen, hoe saai is dat? „Nee,“ zei hij, helemaal niet, „als je vindt dat je volgende werk een treinstation moet zijn, dan moet de koper je er een laten bouwen.“ En heel belangrijk: „Jullie architecten moeten uit deze onderbetaalde dienstverlenershoek komen. Maar voordat je te euforisch wordt over geldzaken – ik krijg de helft!“ In de kunst is het net zo.
Dus wat doen we nu? Moeten we meteen aan de slag? Onze visitekaartjes tevoorschijn halen, goed slijmen en aan de slag gaan! En dan? Fuck HOAI! Of beter gezegd, wat is dit voor onzin! Nu veranderen we deze onderbelichte architectuurmarkt in dit land in een compleet opgeblazen architectonische kunstmarkt die nauwelijks rechtop kan lopen vanwege ijdelheid? Stop! Dat is niet wat er bedoeld werd met architectuur en kunst in de laatste edities van deze column. Dat zou hetzelfde zijn als het opgeven van alcohol om chrystal meth te gaan gebruiken. Meer het begin van het einde.
En na de sociale hipster rant in deze column, hebben we niet minder verantwoordelijke, „sociaal geëngageerde“ architecten en architectuur nodig, we hebben er meer nodig! Maar minder „halve zielen“! En, beste Gerd Harry Lübke, wij jonge architecten zouden nog steeds het liefst eenvoudige scholen en eenvoudige sociale woningbouw ontwerpen volgens HOAI-tarieven (politiek correct, trouwens: „gesubsidieerde woningbouw“) – als we dat eindelijk mochten doen.
Maar daarover de volgende keer meer … Wordt vervolgd …
* Zo niet, dan gaan we graag op uw aanbod in, want ja, natuurlijk bepaalt de koper niet het „motief“! Sociale woningbouw voor kapitalistische verzamelaars dus! Supergaaf!
** Kenners van de scene zeggen dat dit al heel lang bestaat, de verzamelaar heet bijvoorbeeld Patrizia en de galeriehouder is Bayerische Landesbank! Het verhaal speelt zich af op de „secundaire“ markt voor architecturale kunst, toegegeven!
Illustratie: „Anti-Villa“, © Brandlhuber+ Emde, Schneider, Viereckel