Eigentijds wonen in Ludwigsburg
De parken van het Residential Palace Ludwigsburg zijn een favoriete bestemming voor stadsbewoners. Wandelaars komen er altijd al als het mooi weer is. Maar wie dit voorjaar het stadscentrum verlaat en bij de ingang van het groene gebied de drukke Schlossstrasse oversteekt, zal versteld staan: Op de middengeleider die de rijbaan in tweeën deelt, rijzen zwarte golfplaten omhoog die een deel van deze onherbergzame plek afschermen van het zicht van voorbijgangers. Is dit een bouwhek? Een technische installatie? Een geparkeerde container? Nee, het is een huisje dat de wedstrijd „Raumpioniere“ won, georganiseerd door de stad Ludwigsburg en het Ludwigsburg Museum.
Het doel van de wedstrijd was het stimuleren van de ontwikkeling van nieuwe woonvormen die gericht zijn op de speciale uitdagingen van een stad die steeds dichter bebouwd raakt. Het is echter geen toeval dat uitgerekend Ludwigsburg nadenkt over ‚hedendaags bouwen‘: gepland als een ideale barokke stad, weerspiegelt het historische centrum van Ludwigsburg zelf een duidelijke visie op een moderne, efficiënte en aantrekkelijke organisatie van woonwijken en gebouwen. Behalve dat deze visie 300 jaar oud is. Ter gelegenheid van de honderdste verjaardag van de stichting van de stad door de Württembergse vorst Eberhard Ludwig lag niets meer voor de hand dan de vraag naar het best mogelijke gebruik van de stedelijke ruimte voor de huidige tijd opnieuw te bekijken.
Om dit te stimuleren organiseerden het stadsbestuur en de directie van het Museum Ludwigsburg een wedstrijd die de deelnemende kunstenaars en architecten confronteerde met een standaard stedelijk probleem van onze tijd: ruimtegebrek. De opdracht was om een tijdelijk microhuis te ontwerpen dat alle basislevensfuncties combineert in een zeer kleine ruimte – en tegelijkertijd de leefruimte van de bewoner kan afschermen van een lawaaierige, hectische en drukke stedelijke omgeving. Dit laatste was de meest voor de hand liggende uitdaging met de toegewezen bouwlocatie – de groene ruimte tussen twee rijbanen omgeven door verkeer. Het is een concessie aan een stedenbouwkundig toekomstscenario waarin, met de toenemende bevolkingsdruk in de steden, niet alleen de leefruimte van elk individu, maar ook de afstand tussen verschillende wooneenheden steeds kleiner moet worden berekend. Het creëren van privacy zal een van de belangrijkste – en moeilijkste – taken zijn voor architecten.
Type binnenplaatswoning
Het winnende ontwerp van het jonge bureau Kaiser Shen uit Stuttgart loste het probleem op door gebruik te maken van een bouwvorm die zeldzaam is geworden: de binnenplaatswoning. Een relatief kleine binnenruimte opent naar een ruime binnenplaats, die op zijn beurt hermetisch is afgesloten van de stedelijke context door hoge muren. In deze situatie was het belangrijkste doel van deze bouwmethode om het straatlawaai weg te houden van het leven binnen de muren: Ongeveer 3 meter hoog en bekleed met golfplaten zorgen de houten panelen die de binnenplaats aan drie kanten omringen voor een effectieve geluidsisolatie. Een fontein, waarvan het geklater een aangenaam achtergrondgeluid buiten creëert, zorgt voor een extra verblijfskwaliteit. Een slanke boom boven een klein gazon zorgt voor schaduw.
De luxe van deze binnenstedelijke natuurlijke ruimte gaat ten koste van een drastische vermindering van de leefruimte: De overdekte bruikbare oppervlakte is slechts 7,3 vierkante meter. Alles wat nodig is om een wooneenheid in te richten is daarom in een zeer kleine ruimte gepropt: keuken, kasten, douche en toilet. Een tafel en een slaapgedeelte kunnen in een paar eenvoudige stappen uit de homogene houten lambrisering van het interieur worden geklapt.
Wooncomfort in een kleine ruimte
Dat de binnenplaatswoning ondanks de krappe binnenruimte een verbazingwekkend wooncomfort biedt, wordt bevestigd door de proefpersonen die er sinds de opening van het project op 11 maart enkele weken hebben kunnen wonen. Een van hen is de 21-jarige architectuurstudent Ben Stojanik. „Dit huis vereist een zekere bescheidenheid,“ geeft hij toe in het SWR-interview. Maar de grote beschutte buitenruimte en het slimme ontwerp binnen maken dit goed: „De sfeer is uitnodigend. Als er zoiets in grotere steden zou zijn, zou ik me zeker kunnen voorstellen dat ik hier langer zou wonen“.
Dit zou de architecten moeten bevallen: „Het microhofhuis is bedoeld om mensen aan het denken te zetten over het gebruik van ruimte in onze steden,“ zegt Florian Kaiser van Atelier Kaiser Shen. „Ons doel was om te laten zien dat het mogelijk is om in kleine ruimtes te wonen met een hoog comfortniveau.“ Gezien de positieve reacties van bezoekers en bewoners kan het als volgt worden samengevat: Ze zijn geslaagd.
De tentoonstelling „Hin und weg. Woon- en leefruimtes in Ludwigsburg“, die deel uitmaakte van de architectuurwedstrijd „Raumpioniere“, is tot 16 september te zien in het Museum Ludwigsburg.