Albert Speer – nieuwe documentaire „Speer gaat naar Hollywood“

Onder Adolf Hitler was Albert Speer de hoofdverantwoordelijke voor de architectuur onder het nationaalsocialisme. Op basis van niet eerder gepubliceerde filmbeelden van Albert Speer heeft regisseur Vanessa Lapa nu een nieuwe documentaire over de architect uit Mannheim gemaakt. De originele beelden zijn gemaakt door de Britse scenarioschrijver Andrew Birkin.

Albert Speer was architect en minister van bewapening onder Adolf Hitler. Albert Speer was ook medeverantwoordelijk voor de planning en bouw van concentratiekampen in het Derde Rijk. Tijdens de processen van Neurenberg na het einde van de oorlog omschreef hij zichzelf als een ongelukkige medeplichtige die beweerde niets te hebben geweten van de genocide op de Europese Joden. Zijn verklaringen in de rechtszaal werden gevolgd door een gevangenisstraf van 20 jaar in de Spandau gevangenis voor oorlogsmisdaden. Hij kreeg niet de doodstraf voor zijn misdaden. Fritz Sauckel, de Algemeen Gevolmachtigde voor de Arbeidsinzet, kreeg dezelfde straf. Albert Speer achtte hem volledig schuldig. Sauckel kon de uitvoering van zijn straf niet ontlopen.

Albert Speer schreef zijn memoires toen hij nog in de gevangenis zat. Een autobiografie van zijn eigen versie van de geschiedenis, waarin hij zichzelf vrijpleitte van elke overtreding. Het boek werd een bestseller en verkocht wereldwijd meer dan een miljoen exemplaren. Het is vertaald in 14 talen. Net vrijgelaten uit de gevangenis, kreeg Albert Speer kritiekloze aandacht op een persconferentie. De uitvinding van zijn eigen persoon als een „goede Nazi“ maakte van Speer eerst een ster in de media – en een paar jaar later weer een gemaakt man. Nils Werner volgt dit pad in een artikel in de MRD.

Het duurde niet lang voordat Hollywood interesse toonde in de „memoires“ van Albert Speer. De jonge Britse scenarioschrijver Andrew Birkin kreeg de opdracht van Paramount Studios om de film te realiseren. Hij ontmoette Albert Speer persoonlijk in zijn villa in Heidelberg in 1971. Hij woonde daar drie maanden en had lange gesprekken met Albert Speer. Vanessa Lapa koos uiteindelijk de geluidsopnamen als soundtrack en centraal thema van haar documentaire film „Speer goes to Hollywood“ – volgens het portaal nordbayern.de.

Lapa, geboren in België, is een Israëlische journaliste en documentairemaakster. In haar film „The Decent One“ uit 2014 onderzocht ze de misdaden en misdadigers van het nationaalsocialisme. Toen gebruikte ze dagboeken, foto’s en brieven met SS-leider Heinrich Himmler. Nu, in haar nieuwe film, met Albert Speer. In 97 minuten verkent Lapa’s film de persoon van Albert Speer en zijn rol in het Derde Rijk. Evenals de ontwikkelingen na het einde van zijn gevangenisstraf. Ze beschrijft de film in haar eigen woorden voor haar collega’s op germanic.news: „Voor mij is „Speer Goes to Hollywood“ een waarschuwend verhaal over hoe media zoals film gemakkelijk kunnen worden gemanipuleerd om de manier waarop de geschiedenis wordt herinnerd vorm te geven. Het is ook een cruciale herinnering aan het belang van persoonlijke en collectieve keuzes en reflectie op persoonlijke en burgerlijke verantwoordelijkheid voor de samenleving en de mensheid als geheel.“

Ongeveer 50 jaar geleden at Andrew Birkin pruimenpudding met Albert Speer. Hij zei dat hij geen antisemiet was. Hij was zich pas na de processen van Neurenberg bewust geworden van de omvang van de misdaden die onder Adolf Hitler waren begaan. In 2020 combineert Vanessa Lapa de fragmenten van het gesprek tot een informatief, soms grotesk portret. Beelden van Albert Speer als een levenslustige gepensioneerde met een gecultiveerde houding worden vergezeld door originele geluidsfragmenten van Birkin en Speer. Sommige van de originele geluidsopnamen zijn moeilijk te verstaan. Daarom worden ze nagesynchroniseerd door acteurs in Lapa’s film. Terwijl haar documentaire „The Decent One“ alleen documenten en verklaringen van Himmler zelf bevat, komen in„Speer Goes to Hollywood“ ook overlevenden van de Holocaust aan het woord. Hun getuigenissen tijdens de processen van Neurenberg staan in contrast met Speers eigen verklaringen. Zijn interpretatie is ook in tegenspraak met filmbeelden van voor het begin van de oorlog, die ook in de documentaire worden gebruikt.

Tussen illusie en werkelijkheid

In de film kunnen kijkers volgen hoe Albert Speer zijn eigen scherpzinnigheid gelijkstelt aan die van Voltaire. Of hoe hij zichzelf vergelijkt met de tragische held Oedipus van Sophocles. Hij is steeds bezorgd dat de geplande Hollywoodfilm, die zou worden uitgebracht onder de titel „Inside the Third Reich“, zijn eigen epos niet zal evenaren. Andrew Birkin paste het script herhaaldelijk aan de wensen van Speer aan. Na maanden van discussies werd de film echter nooit gepubliceerd. Het is nog steeds niet officieel bekend waarom. In de Tagesspiegel veronderstelt Christian Schröder dat de productiemaatschappij en uiteindelijk Andrew Birkin zelf niet anders konden dan zich realiseren dat Speer de dader was en niet het slachtoffer.

Vooral Carol Reed, die in gesprek was om de film te regisseren, zou Andrew Birkin hierop hebben gewezen. Hij waarschuwde dat Albert Speer de ene leugen na de andere opdiste. Hij waarschuwde ook dat het onverantwoord was om een man met zijn verleden een groot podium te geven. Vanessa Lapa geeft nu het grote podium aan haar documentaire film, die in première ging op de Berlinale in 2020. Haar film laat echter niet het zelfgeënsceneerde beeld zien dat Albert Speer waarschijnlijk wilde creëren in zijn memoires en gesprekken met Birkin. In plaats daarvan laat ze zien hoe de media en de filmindustrie in de VS aanvankelijk met ondoordachte verve op het verhaal afkwamen. Hij analyseert met een fijn oog waar er tegenstrijdigheden zijn tussen de werkelijkheid en Albert Speer’s versie daarvan. De beelden van Speer voor het begin van de oorlog en tijdens de oorlog doen de rest om de zelfgecreëerde mythe onder de loep te nemen.

Documentaire in de bioscoop sinds november 2021

Vanessa Lapa’s film heeft overweldigend positieve kritieken ontvangen van critici en heeft naast andere internationale nominaties ook verschillende prijzen in de wacht gesleept. Bijvoorbeeld de prijs van de Israëlische Televisie Academie voor Beste Documentaire 2021 en de Diamond Award voor Beste Regisseur op het filmfestival van Jeruzalem. Lees hier meer over kino-zeit.de. Sinds 11 november 2021 is de film niet meer uitsluitend op filmfestivals te zien, maar draait hij nu in bioscopen in heel Duitsland.

Ook interessant in dit verband: begin 2022 opent de voormalige Flaghochbbunker St. Pauli na een royale herinrichting – en daarmee een openbare daktuin met panoramisch uitzicht. Lees meer hierover: Bunker Hamburg.