Af en toe een vrouw voor internationale architectuur

Yasmeen Lari, Pakistaans architect met meer dan vijftig jaar professionele ervaring, wordt geëerd met de Koninklijke Gouden Medaille 2023. Deze prijs eert niet alleen een persoon, maar ook een pretentieloze en humanistische praktijk in de persoon van Yasmeen Lari.

Het Royal Institute of British Architects (RIBA) reikt jaarlijks de Royal Gold Medal uit. De prijs eert uitmuntende individuen of groepen en hun bijdrage aan de internationale architectuur. De prijs wordt uitgereikt uit naam van de koning of koningin van Groot-Brittannië. Naast klassieke architecten waren eerdere winnaars ingenieurs, schilders en archeologen. Behalve aan individuen is de Royal Gold Medal ook toegekend aan de stad Barcelona en het experimentele collectief Archigram – en sinds de eerste uitreiking in 1848 (175 jaar geleden) zijn er ook zeven vrouwen geëerd:

• 1979 Ray Eames (samen met echtgenoot Charles)
• 1994 Patricia Hopkins (met echtgenoot Michael)
• 2015 Shela O’Donnell (met echtgenoot John Tuomey)
• 2016 Zaha Hadid (klik hier voor het artikel)
• 2020 Yvonne Farrell en Shelley McNamara
• 2023 Yasmeen Lari

Veel prijswinnaars zijn ook geëerd met de Pritzker Prize, waaronder Farrell en McNamara.

Lari ziet de toekenning van de Koninklijke Gouden Medaille als een waardering voor haar werk voor de armen en melaatsen, met een focus op bouwen weg van megalomane en door geld gedreven investeringsprojecten. Lari, die de laatste jaren vooral bekend is geworden door haar gebouwen voor de armen op het platteland van Pakistan, integreert ook traditionele airconditioningtechnieken in haar ontwerpen. Zelf groeide ze op in bevoorrechte omstandigheden, studeerde architectuur in Oxford en richtte op 24-jarige leeftijd haar architectenbureau Lari Associates op in Pakistan. Daarmee werd ze officieel de eerste vrouwelijke architect van het land. Gedurende haar tijd in Pakistan creëerde ze sociale woningbouw en iconische gebouwen in de Brutalistische stijl.

Na het einde van haar actieve carrière als architect, richtte ze zich uiteindelijk op humanitaire oplossingen in haar vakgebied. Lari bouwde gemeenschappelijke keukens voor vluchtelingen, overstromingsbestendige woningen en aardbevingsbestendige constructies. Ze ontwikkelde het traditionele fornuis in privéwoningen verder en maakte het zuiniger en veiliger, waarvoor ze de World Habitat Award 2018 won. Een jaar eerder creëerde ze de grootste bamboeconstructie van Pakistan voor het Zero Carbon Cultural Centre in Makli, Pakistan.

s Werelds eerste tentoonstelling over de architect Yasmeen Lari loopt momenteel in het Architekturzentrum Wien.

Tot 16 augustus 2023 zijn tekeningen, foto’s en documenten te zien die het „indrukwekkende pad van Yasmeen Lari van internationaal modernisme tot CO2-vrije architectuur“ laten zien in het instituut aan de Museumsplatz 1, 1070 Wenen.