Achtertuinen – De nieuwe G+L in december 2025!

In de dichtbebouwde steden van tegenwoordig lijken er nauwelijks nog plekken te zijn die uitnodigen om diep adem te halen en even stil te staan – plekken die ruimte bieden aan het kleine, het willekeurige en het verborgene. Terwijl parken en pleinen lange tijd tot de meest prominente elementen van stedelijke open ruimten hebben behoord, blijven achtertuinen vaak in de schaduw van de publieke aandacht. Toch zijn het ware schatten in een stedelijk landschap dat wordt gekenmerkt door dichtheid en drukte. Stille binnenplaatsen kunnen meer zijn dan ongebruikte ruimtes – ze bieden de mogelijkheid om het leven in de stad te vernieuwen, groener te maken en een intieme vorm van gemeenschap te bevorderen.

Ons decembernummer is gewijd aan deze stille hoekjes, die steeds belangrijker worden als plek om je terug te trekken en sociale interactie te hebben. We presenteren achtertuinprojecten die innovatieve antwoorden bieden op prangende vragen over het leven in de stad. Van nieuw aangelegde gemeenschapstuinen en kindvriendelijke speelplekken tot ecologisch waardevolle ruimtes: deze voorbeelden laten zien hoe gebieden die vaak braak liggen, kunnen worden omgetoverd tot waardevolle stedelijke open ruimtes. Buren kunnen praten, kinderen kunnen spelen, planten kunnen groeien – kortom, er worden ruimtes gecreëerd die zowel het sociale weefsel als het milieu verrijken.

De realisatie van dergelijke projecten is echter niet altijd eenvoudig. Door de toenemende woningnood zien investeerders en projectontwikkelaars achtertuinen steeds meer als potentiële en noodzakelijke gebieden voor verdichting. Hoewel dit de woningnood geleidelijk zou helpen oplossen, betekent het ook dat steden steeds meer worden dichtgeslibd. Een conflict tussen sociale en ecologische kwesties dat zich afspeelt in de verborgen ruimten van de stad. De uitdaging voor ons als planners is om achtertuinen te begrijpen als waardevolle bronnen die ook bescherming en diversiteit kunnen bieden – en die op hun beurt op sommige plaatsen beschermd zouden moeten worden.

De onderwerpen in dit nummer variëren van ontwerpconcepten tot participatiemodellen waarmee bewoners actief kunnen bijdragen aan het ontwerp van „hun“ achtertuin. We belichten ook hoe het onderwerp moet worden benaderd vanuit een architectuurpsychologisch perspectief – waar moet rekening mee worden gehouden bij het ontwerpen van achtertuinen? Wat biedt de meeste toegevoegde waarde voor bewoners?

Vooruitkijkend naar 2026 rijst de vraag hoe we de steeds schaarser wordende ruimte in steden bewuster en eerlijker kunnen verdelen. Achtertuinen bieden de mogelijkheid om niet alleen te focussen op grootschalige ontwerpen, maar ook om kleine, toegankelijke open ruimtes centraal te stellen in onze overwegingen. Het zijn immers vaak de stille plekken die het leven in de stad echt de moeite waard maken.

Het magazine is hier verkrijgbaar in de winkel.

Ons novembernummer ging over stadsbomen. Lees er hier meer over.