Methodologische problemen van conservering van steen
De internationale steenconferentie „Deterioration and Conservation of Stone“ vindt om de vier jaar plaats. De 13e editie vond plaats van 6 tot 10 oktober 2016 in Paisley, Schotland, onder het motto „A Future for Stone“. De conferentie wordt beschouwd als het belangrijkste forum voor de conservering van steen en een trendsetter voor innovatieve ontwikkelingen en methoden.
Tijdens de vijfdaagse conferentie werden 200 papers over het onderwerp steenverwering, nieuwe meet- en onderzoeksmethoden en talrijke praktische voorbeelden van steenconservering gepresenteerd en besproken met 200 gasten van over de hele wereld. In totaal werkten 635 wetenschappers uit 39 verschillende landen aan alle bijdragen. Hiervan kwamen telkens 100 onderzoekers uit Frankrijk en Italië. De onderzoeken werden uitgevoerd aan universiteiten, instellingen en bedrijven in verschillende landen. Italië, het Verenigd Koninkrijk, Duitsland, Frankrijk en de Verenigde Staten produceerden de meeste studies (25 tot 19 studies). Gevolgd door Polen, Oostenrijk, Mexico, België, Japan en Spanje met vijf tot tien studies en vier studies elk in Hongarije, Korea, Griekenland en Zwitserland.
Talrijke jonge natuurbeschermingswetenschappers hebben zich toegelegd op het onderwerp verweringsprocessen. Timothy Wangler van de ETH Zürich presenteerde resultaten over het gedrag van zwellingsreductoren. Hij richtte zich op het langetermijneffect van de spanning die in het steenmateriaal wordt veroorzaakt na de behandeling. Andere wetenschappers richtten zich op het onderzoek naar veranderingen in de poriënruimte na consolidatiemaatregelen en hun invloed op schadeprocessen. Daarnaast werden onderwerpen zoals de processen van zoutkristallisatie, vorststralen of redenen voor de vorming van schelpen op kalksteen onderzocht.
Matea Ban van de Technische Universiteit Wenen richtte zich op een oplossing voor een methodologisch probleem in de conservering van steen. Ze paste verschillende methoden van kunstmatige verandering toe op vers gebroken monsters. Op deze manier onderzocht ze in hoeverre de schade die hier wordt veroorzaakt overeenkomt met de vormen van verwering op de bouwsteen. De invloed van architecturale beschermingsconcepten, omhullingen en dakbedekking was een verder onderwerp van onderzoek in veel van de studies. Corresponderende maatregelen leidden tot gevolgschade veroorzaakt door uitgesproken zoutverwering op archeologische sites in Malta of in Boeddhabeelden in onder andere Japan. Deze voorbeelden hebben aangetoond dat overkappingen en omhullingen een averechts effect kunnen hebben en dat de belangrijkste schadefactoren tot nu toe onvoldoende zijn begrepen. Opgemerkt moet worden dat onderzoek zich steeds meer richt op het begrijpen van verweringsprocessen en zoekt naar methodologische benaderingen. Alleen dan is het mogelijk om de verweringsprocessen te beïnvloeden.
Om het aandeel van Duitse bijdragen op de volgende conferentie te vergroten, was het de bedoeling de betrokkenheid van relevante universiteiten, het Duitse nationale comité van ICOMOS en de vereniging van restauratoren (VDR) te vergroten. Daarnaast benadrukte Hilde de Klerk in haar slotverklaring de noodzaak om de samenwerking tussen fundamenteel onderzoek en toegepaste wetenschap te intensiveren. Restauratoren en restauratoren zijn nog steeds slecht vertegenwoordigd in zowel het conferentiecomité als het Internationaal Wetenschappelijk Comité voor Steen (ISCS). De toekomst van steenconservering als toegepaste wetenschap hangt af van hun betrokkenheid hierbij.
De volgende conferentie vindt plaats in Göttingen/Kassel in 2020. De conferentieverslagen Vol. 1 en Vol. 2 zijn online en in gedrukte vorm verkrijgbaar bij de vakhandel.